Mưa dông thường xuất hiện đột ngột và có thể đi kèm nhiều hiện tượng nguy hiểm như sét, gió giật mạnh, mưa lớn hoặc ngập cục bộ. Trong đó, sét là mối nguy đặc biệt đáng lưu ý vì có thể xảy ra nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng và không phải lúc nào cũng chỉ xuất hiện khi trời đang mưa lớn.
Nhiều người có thói quen tìm nơi trú tạm thời khi thấy mưa như đứng dưới cây, mái che tạm hoặc gần các công trình ven đường. Tuy nhiên, một số vị trí tưởng chừng có thể che mưa lại làm tăng nguy cơ bị sét đánh hoặc gặp tai nạn do cây gãy, vật thể rơi và điện rò rỉ. Vì vậy, nhận biết vị trí nguy hiểm khi mưa dông là kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân trong những ngày thời tiết bất ổn.
Vì sao cần tránh những vị trí nguy hiểm khi mưa dông?
Khi có dông, môi trường xung quanh có thể thay đổi rất nhanh. Gió mạnh làm cây cối và vật thể mất ổn định, mưa lớn khiến mặt đường trơn trượt, trong khi sét có thể xuất hiện tại khu vực rộng lớn xung quanh tâm dông.
Nguy hiểm không chỉ đến từ nơi trực tiếp xảy ra phóng điện mà còn có thể lan truyền qua mặt đất hoặc các vật dẫn điện. Vì vậy, việc lựa chọn nơi trú mưa cần dựa trên mức độ an toàn thay vì chỉ tìm một vị trí có mái che.
Một nguyên tắc quan trọng là khi nghe tiếng sấm hoặc nhìn thấy chớp, nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn kiên cố. Không nên chờ đến khi mưa lớn hoặc sét xuất hiện ngay phía trên mới bắt đầu tìm chỗ tránh.
Trú dưới cây có nguy hiểm không?
Trú dưới cây là một trong những thói quen cần tránh khi có mưa dông. Cây cao có thể trở thành điểm dễ bị sét đánh hơn khu vực xung quanh, đặc biệt khi cây đứng đơn độc giữa không gian rộng.
Ngoài nguy cơ sét, gió mạnh trong dông có thể làm gãy cành hoặc thậm chí khiến cây bật gốc. Những cành cây khô, thân cây yếu có thể đổ xuống bất ngờ, gây nguy hiểm cho người đứng bên dưới.
Vì vậy, khi đang ở ngoài trời và thấy dông tiến đến, không nên chọn gốc cây làm nơi trú. Hãy nhanh chóng di chuyển đến một công trình kiên cố gần nhất và tránh đứng gần cửa ra vào nếu khu vực đó có nguy cơ bị gió hoặc vật thể va đập.
Cột điện và đường dây điện tiềm ẩn nguy cơ gì?
Cột điện và hệ thống đường dây điện là những vị trí cần tránh xa khi trời mưa dông. Sét, gió mạnh hoặc cây đổ có thể làm hư hỏng đường dây, khiến dây điện rơi xuống hoặc gây sự cố về điện.
Trong điều kiện trời mưa, nước có thể làm tăng khả năng dẫn điện trên một số bề mặt. Nếu phát hiện dây điện bị đứt, cột điện nghiêng hoặc thiết bị điện có dấu hiệu bất thường, tuyệt đối không tiến lại gần để kiểm tra.
Người dân cũng không nên đứng trú sát cột điện, trạm điện hoặc các thiết bị điện ngoài trời. Khi phát hiện sự cố, cần giữ khoảng cách an toàn và thông báo cho đơn vị có trách nhiệm xử lý thay vì tự ý tiếp cận.
Không nên đứng ở nơi trống trải
Nơi trống trải như cánh đồng, bãi đất rộng, sân thể thao hoặc khu vực đỉnh đồi là những vị trí không phù hợp để đứng khi có dông sét. Khi ở giữa không gian rộng mà không có công trình cao xung quanh, cơ thể có thể trở thành điểm cao tương đối so với mặt đất.
Nếu đang ở khu vực trống trải khi dông kéo đến, nên nhanh chóng tìm công trình kiên cố gần nhất. Không nên chạy về phía một cây cao hoặc cột điện chỉ vì chúng là những vật thể dễ nhìn thấy.
Nếu chưa thể tìm được nơi trú ẩn, cần hạn chế tối đa việc đứng thẳng tại khu vực rộng. Đồng thời, nên tránh nằm xuống mặt đất vì có thể làm tăng diện tích tiếp xúc với dòng điện truyền trên bề mặt khi sét đánh gần.
Mái che tạm và công trình không kiên cố
Một mái hiên nhỏ, chòi tạm, lán dựng bằng vật liệu nhẹ hoặc khu vực có kết cấu không chắc chắn có thể không phải nơi trú an toàn khi dông mạnh. Gió giật có thể làm tốc mái, đổ vật liệu hoặc cuốn các vật thể xung quanh.
Nếu đang ở ngoài đường, không nên chọn những công trình có dấu hiệu xuống cấp làm nơi tránh mưa. Những vị trí có mái kim loại, khung kết cấu không chắc chắn hoặc nằm gần cây lớn cũng cần được cân nhắc kỹ.
Nơi trú tốt hơn là một tòa nhà kiên cố có hệ thống tường và mái hoàn chỉnh. Sau khi vào bên trong, nên đóng cửa và tránh xa cửa sổ, ban công hoặc những khu vực có thể bị ảnh hưởng bởi gió mạnh.
Tránh xa mặt nước khi có dông sét
Ao hồ, sông suối, bãi biển và các khu vực có mặt nước đều cần được rời khỏi khi dông sét xuất hiện. Nước có khả năng dẫn điện, vì vậy việc tiếp tục bơi hoặc đứng gần mặt nước trong điều kiện có sét làm tăng mức độ nguy hiểm.
Người đang câu cá, chèo thuyền hoặc tham gia hoạt động dưới nước cần nhanh chóng di chuyển vào bờ khi nhận thấy dấu hiệu dông. Không nên chờ đến khi mưa lớn mới kết thúc hoạt động.
Tại bãi biển, nếu xuất hiện sấm chớp, du khách nên rời khỏi khu vực bãi cát và tìm công trình kiên cố. Việc tiếp tục tắm biển chỉ vì trời chưa mưa là điều không nên làm khi dông đã hình thành gần đó.
Những vị trí cần tránh khi đang lái xe
Khi mưa dông xuất hiện, người điều khiển phương tiện cũng cần chú ý lựa chọn vị trí dừng xe. Không nên dừng dưới cây lớn, gần cột điện, biển quảng cáo hoặc các công trình có nguy cơ đổ, bởi gió mạnh có thể khiến cành cây và vật thể rơi xuống.
Nếu cần tạm dừng để tránh mưa, nên lựa chọn vị trí an toàn, không cản trở giao thông và tránh khu vực có nguy cơ ngập. Người đi xe máy nên tìm một công trình kiên cố thay vì đứng sát lề đường dưới tán cây.
Đối với ô tô, khoang xe đóng kín có thể là nơi trú tạm tốt hơn so với việc bước xuống ngoài trời trong lúc dông sét. Tuy nhiên, người lái vẫn cần tránh đỗ xe tại nơi có cây lớn, đường dây điện hoặc biển quảng cáo không chắc chắn.
Phòng tránh sét khi đang ở ngoài trời
Phòng tránh sét hiệu quả nhất là nhanh chóng tìm nơi trú ẩn kiên cố khi nhận thấy dấu hiệu dông. Nếu nghe thấy tiếng sấm, nhìn thấy tia chớp hoặc nhận được cảnh báo dông sét, không nên tiếp tục các hoạt động ngoài trời.
Khi đã vào trong nhà, nên đóng cửa và tránh xa cửa sổ, ban công, cửa ra vào bằng kim loại. Không nên đứng sát các thiết bị hoặc đường ống có khả năng dẫn điện trong thời điểm dông mạnh.
Nếu không có công trình kiên cố gần đó, cần tránh các vị trí cao, cây cô độc, cột điện, hàng rào kim loại và khu vực trống trải. Tuyệt đối không nằm xuống đất; thay vào đó, cần giảm độ cao cơ thể và hạn chế tiếp xúc với mặt đất trong khi tìm cách di chuyển đến nơi an toàn.
Khi nào nên tìm nơi trú ẩn?
Không nên đợi đến khi mưa lớn mới bắt đầu tìm nơi trú. Khi bầu trời xuất hiện mây dông phát triển nhanh, gió chuyển mạnh hoặc bắt đầu nghe thấy tiếng sấm, đó là thời điểm nên chủ động di chuyển.
Một quy tắc thực tế là nếu đã nghe thấy tiếng sấm thì sét có thể đang đủ gần để gây nguy hiểm. Vì vậy, việc tiếp tục chơi thể thao, làm việc ngoài trời, câu cá hoặc di chuyển tại nơi trống trải là không nên.
Sau khi dông đi qua, cũng không nên vội quay lại hoạt động ngoài trời. Hãy chờ thêm một khoảng thời gian và kiểm tra thông tin cảnh báo, bởi các đợt sét và mưa dông có thể tiếp tục xuất hiện khi hệ thống dông chưa hoàn toàn tan.
Những dấu hiệu cho thấy cần đặc biệt cảnh giác
Trước khi dông mạnh xuất hiện, người dân có thể nhận thấy một số dấu hiệu như bầu trời chuyển tối nhanh, mây phát triển cao, gió thay đổi đột ngột hoặc nhiệt độ giảm nhanh. Tuy nhiên, không phải lúc nào các dấu hiệu này cũng xuất hiện đầy đủ.
Khi thấy tia chớp hoặc nghe tiếng sấm, nên coi đây là tín hiệu rõ ràng để tìm nơi trú ẩn. Không nên đánh giá mức độ an toàn chỉ dựa vào việc mưa đang nhỏ hay chưa mưa.
Đặc biệt, nếu đang ở vùng núi, bãi biển, cánh đồng hoặc khu vực cao và trống trải, cần chủ động di chuyển sớm hơn. Việc tìm được nơi trú kiên cố trước khi dông mạnh giúp giảm đáng kể nguy cơ phải xử lý tình huống nguy hiểm trong điều kiện thời tiết xấu.
Những nơi trú ẩn phù hợp khi có mưa dông
Khi có thể lựa chọn, công trình xây dựng kiên cố và khép kín là nơi trú ẩn phù hợp hơn so với mái che tạm hoặc các vật thể ngoài trời. Nhà ở, tòa nhà, trường học, trung tâm thương mại hoặc các công trình kiên cố có thể giúp giảm tiếp xúc trực tiếp với mưa, gió và sét.
Sau khi vào trong nhà, nên tránh đứng gần cửa sổ, ban công và các khu vực có thể bị ảnh hưởng bởi vật thể bên ngoài. Nếu dông mạnh, hạn chế sử dụng các thiết bị điện có dây và không chạm vào hệ thống điện khi tay hoặc cơ thể đang ướt. Quan trọng nhất là không rời khỏi nơi trú ẩn quá sớm. Chỉ nên tiếp tục hành trình khi dông đã qua và điều kiện thời tiết trở nên an toàn hơn.
Nhận biết vị trí nguy hiểm khi mưa dông là một trong những kỹ năng quan trọng để chủ động bảo vệ bản thân. Khi có dông, cần tránh trú dưới cây, xa cột điện, không đứng tại nơi trống trải, rời khỏi mặt nước và hạn chế tiếp cận các công trình tạm hoặc vật thể có nguy cơ đổ.
Thay vì chờ mưa lớn mới tìm chỗ trú, hãy chủ động di chuyển ngay khi xuất hiện sấm, chớp hoặc dấu hiệu dông mạnh. Theo dõi dự báo và cảnh báo thời tiết trên thoitiet.net.vn cũng giúp bạn chủ động hơn trong việc sắp xếp lịch trình, lựa chọn nơi trú an toàn và phòng tránh sét khi thời tiết diễn biến bất lợi.
