Vì sao nguy cơ mắc bệnh đường tiêu hóa tăng trong mùa mưa lũ?
Mưa lớn và ngập lụt có thể khiến nước thải, chất thải sinh hoạt, phân người và động vật phát tán ra môi trường. Khi những chất ô nhiễm này xâm nhập vào giếng nước, bể chứa hoặc thực phẩm, nguy cơ lây nhiễm các tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa sẽ tăng lên. Đây là lý do người dân cần chú trọng vệ sinh cá nhân, xử lý nước và bảo đảm an toàn thực phẩm trong suốt mùa mưa lũ.
Các bệnh thường gặp gồm tiêu chảy cấp, tả, lỵ, thương hàn và viêm gan A. Tác nhân gây bệnh có thể lây truyền qua nước uống, thức ăn nhiễm bẩn hoặc bàn tay tiếp xúc với nguồn ô nhiễm rồi đưa lên miệng. Vì vậy, phòng bệnh đường tiêu hóa mùa mưa cần được thực hiện đồng bộ từ khâu sử dụng nước sạch đến chế biến, bảo quản thực phẩm và vệ sinh môi trường.
Sử dụng nước sạch để phòng bệnh đường tiêu hóa
Nước sạch là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ mắc bệnh trong thời gian mưa lũ. Người dân không nên uống trực tiếp nước lấy từ sông, suối, ao hồ hoặc giếng có dấu hiệu bị ngập, đục hay nhiễm bẩn. Ngay cả nguồn nước vốn an toàn trước lũ cũng cần được kiểm tra nếu có nguy cơ bị nước ngập xâm nhập.
Khi nguồn nước không bảo đảm, hãy sử dụng nước đóng chai còn nguyên niêm phong hoặc xử lý nước theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Đối với nước dùng để uống và chế biến thức ăn, có thể đun sôi nếu phù hợp với điều kiện nguồn nước; tuy nhiên, đun sôi không loại bỏ được mọi loại hóa chất có thể xuất hiện trong nước ô nhiễm. Sau khi xử lý, cần đựng nước trong bình sạch có nắp đậy để tránh tái nhiễm bẩn.
Nếu giếng hoặc bể chứa bị ngập, không nên sử dụng ngay sau khi nước rút. Hãy vệ sinh, khử khuẩn và kiểm tra chất lượng nước theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn trước khi dùng lại. Đây là bước cần thiết để hạn chế nguy cơ lây bệnh qua đường tiêu hóa trong những ngày sau lũ.
Thực hiện nguyên tắc ăn chín uống sôi
Ăn chín uống sôi là nguyên tắc quan trọng để hạn chế vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây bệnh tồn tại trong thực phẩm hoặc nước uống. Trong mùa mưa lũ, người dân nên ưu tiên các món được nấu chín kỹ, ăn ngay sau khi chế biến và tránh sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa chín hoàn toàn. Đặc biệt, cần thận trọng với rau sống, hải sản sống và các món ăn được chế biến bằng nguồn nước không bảo đảm.
Khi chuẩn bị bữa ăn, nên thực hiện những nguyên tắc sau:
– Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng và các loại hải sản.
– Rửa rau củ, trái cây bằng nước sạch; ưu tiên loại có thể gọt vỏ khi nguồn nước bị hạn chế.
– Dùng nước an toàn để nấu ăn, rửa dụng cụ và vệ sinh bề mặt tiếp xúc với thực phẩm.
– Ăn ngay sau khi nấu, bảo quản thức ăn đúng cách và hâm nóng kỹ trước khi dùng lại.
– Không ăn thực phẩm có mùi lạ, dấu hiệu hư hỏng hoặc đã tiếp xúc với nước lũ.
Thực phẩm bị ngâm trong nước lũ cần được loại bỏ nếu không thể bảo đảm an toàn. Với đồ hộp còn nguyên vẹn, cần kiểm tra bao bì và vệ sinh bên ngoài trước khi sử dụng; không dùng hộp bị phồng, rò rỉ, móp méo nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu hư hỏng. Khi không chắc chắn về độ an toàn, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng thực phẩm đó.
Giữ vệ sinh thực phẩm và dụng cụ nhà bếp
Bên cạnh việc lựa chọn nguyên liệu, vệ sinh thực phẩm trong quá trình sơ chế và bảo quản cũng đóng vai trò quan trọng. Vi khuẩn từ thịt cá sống, tay bẩn hoặc dụng cụ nhiễm bẩn có thể lây sang thức ăn đã nấu chín. Vì vậy, cần tách riêng thực phẩm sống và chín, đồng thời sử dụng dao, thớt và dụng cụ sạch cho từng loại thực phẩm.
Không nên để thức ăn đã nấu ở nhiệt độ phòng quá lâu, nhất là khi thời tiết nóng ẩm hoặc mất điện khiến tủ lạnh không hoạt động. Nếu thực phẩm dễ hỏng không được giữ lạnh an toàn, người dân nên loại bỏ thay vì cố sử dụng để tránh lãng phí. Thức ăn cũng cần được che đậy để ngăn ruồi, gián và các tác nhân gây ô nhiễm tiếp xúc.
Đối với khu vực bếp từng bị ngập, hãy làm sạch và khử khuẩn bề mặt chế biến, dụng cụ nấu ăn trước khi sử dụng lại. Nên dùng nước sạch để rửa các vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thức ăn và tránh đặt thực phẩm trên nền nhà hoặc những bề mặt có khả năng nhiễm bẩn.
Rửa tay đúng cách và giữ vệ sinh cá nhân
Bàn tay có thể mang mầm bệnh từ nhà vệ sinh, nước ngập, rác thải hoặc các bề mặt bẩn đến thức ăn và miệng. Vì vậy, rửa tay bằng xà phòng và nước sạch là biện pháp đơn giản nhưng có hiệu quả trong việc hạn chế lây truyền bệnh đường tiêu hóa. Cần đặc biệt chú ý rửa tay trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Sau khi dọn dẹp nhà cửa hoặc tiếp xúc với nước lũ, hãy rửa tay kỹ bằng xà phòng. Nếu có vết thương trên tay, cần làm sạch và che phủ phù hợp để hạn chế tiếp xúc với nguồn nước ô nhiễm. Đồng thời, không dùng chung khăn ăn, dụng cụ cá nhân hoặc các vật dụng có thể truyền mầm bệnh khi chưa được vệ sinh.
Nhà vệ sinh và khu vực chứa rác cũng cần được giữ sạch, tránh để chất thải phát tán vào nguồn nước sinh hoạt. Phân người và động vật phải được thu gom, xử lý đúng cách, không xả trực tiếp vào ao hồ hoặc nơi có thể làm ô nhiễm nguồn nước.
Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh đường tiêu hóa
Dù đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa, người dân vẫn cần theo dõi sức khỏe trong và sau mùa mưa lũ. Một số dấu hiệu đáng chú ý gồm đau bụng, buồn nôn, nôn ói, đi ngoài phân lỏng nhiều lần hoặc sốt. Những triệu chứng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau nên không nên tự chẩn đoán hoặc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh.
Khi bị tiêu chảy, cơ thể có thể mất nước và chất điện giải, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Người bệnh cần được bù nước phù hợp, có thể sử dụng dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn trên bao bì hoặc theo chỉ định của nhân viên y tế. Không tự ý pha oresol với lượng nước ít hoặc nhiều hơn hướng dẫn vì có thể làm sai lệch nồng độ dung dịch.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm nếu có dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt, lừ đừ hoặc không uống được. Các dấu hiệu như đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội, nôn liên tục, sốt cao hoặc tiêu chảy kéo dài cũng cần được đánh giá y tế kịp thời.
Những lưu ý quan trọng sau khi nước lũ rút
Sau lũ, nguy cơ ô nhiễm vẫn có thể tồn tại dù nước đã rút khỏi khu dân cư. Bùn đất, rác thải và chất thải còn sót lại có thể làm nhiễm bẩn giếng nước, dụng cụ chứa nước và khu vực chế biến thức ăn. Do đó, cần vệ sinh nhà cửa theo nguyên tắc nước rút đến đâu làm sạch đến đó, đồng thời tuân thủ hướng dẫn khử khuẩn của cơ quan y tế địa phương.
Không sử dụng lại thực phẩm đã tiếp xúc với nước lũ nếu không thể bảo đảm an toàn. Với nguồn nước sinh hoạt, cần kiểm tra và xử lý trước khi đưa vào sử dụng, đặc biệt đối với giếng đào, giếng khoan và bể chứa có nguy cơ bị ngập. Nếu địa phương phát đi cảnh báo về chất lượng nước hoặc dịch bệnh, hãy thực hiện đúng khuyến cáo và không chủ quan khi chưa xuất hiện triệu chứng.
Các gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người sức khỏe yếu nên chuẩn bị sẵn nước uống an toàn, thực phẩm đóng gói còn hạn sử dụng, xà phòng và vật dụng vệ sinh cần thiết. Sự chuẩn bị này giúp duy trì các thói quen bảo vệ sức khỏe ngay cả khi nguồn nước sạch hoặc dịch vụ vệ sinh bị gián đoạn.
Chủ động phòng bệnh đường tiêu hóa mùa mưa để bảo vệ gia đình
Để phòng bệnh đường tiêu hóa mùa mưa, mỗi gia đình cần kết hợp nhiều biện pháp, từ sử dụng nước sạch, ăn chín uống sôi đến bảo đảm vệ sinh thực phẩm và rửa tay đúng cách. Việc phát hiện sớm dấu hiệu tiêu chảy, mất nước hoặc các triệu chứng bất thường cũng giúp người bệnh được chăm sóc kịp thời. Đặc biệt, không nên chủ quan với nguồn nước và thực phẩm sau khi bị ngập lụt.
Bạn có thể theo dõi các thông tin thời tiết và cảnh báo mưa lũ trên thoitiet.net.vn để chủ động chuẩn bị nước uống, thực phẩm và kế hoạch vệ sinh nhà cửa. Kết hợp cập nhật tình hình thời tiết với thực hiện khuyến cáo của cơ quan y tế sẽ giúp gia đình giảm thiểu rủi ro và bảo vệ sức khỏe tốt hơn trong mùa mưa lũ.
