Thời tiết rét đậm kéo dài có thể ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe, khả năng ăn uống và tốc độ sinh trưởng của gia súc, gia cầm. Nhiệt độ xuống thấp khiến vật nuôi phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn để duy trì thân nhiệt, đặc biệt ở con non, con già hoặc những con đang yếu. Vì vậy, giữ ấm vật nuôi mùa rét cần được thực hiện chủ động từ việc che chắn chuồng trại, điều chỉnh thức ăn đến theo dõi sức khỏe hằng ngày.
Vì sao cần giữ ấm vật nuôi khi rét đậm?
Khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể vật nuôi phải tăng cường chuyển hóa để tạo nhiệt và duy trì thân nhiệt ổn định. Nếu không được bảo vệ phù hợp, vật nuôi có thể giảm ăn, chậm lớn, giảm sức đề kháng hoặc dễ mắc các bệnh về đường hô hấp. Tình trạng này thường đáng lưu ý hơn ở bê, nghé, lợn con, gia cầm non và những vật nuôi đang trong giai đoạn phục hồi.
Rét đậm kết hợp với mưa, gió hoặc nền chuồng ẩm có thể khiến điều kiện nuôi trở nên bất lợi hơn. Vật nuôi phải tiếp xúc lâu với môi trường lạnh và ẩm sẽ dễ bị suy yếu, trong khi chất lượng chuồng trại cũng khó được duy trì nếu không vệ sinh đúng cách. Do đó, người chăn nuôi cần chuẩn bị phương án giữ ấm ngay khi có dự báo rét thay vì chờ đến lúc vật nuôi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Ngoài nhiệt độ, cần chú ý đến sự thay đổi thời tiết giữa ngày và đêm. Ban ngày có thể tương đối dễ chịu nhưng nhiệt độ giảm nhanh vào ban đêm khiến vật nuôi dễ bị lạnh nếu chuồng không được che chắn. Theo dõi dự báo thời tiết thường xuyên sẽ giúp người chăn nuôi chủ động điều chỉnh các biện pháp chăm sóc.
Che chắn chuồng trại để hạn chế gió lạnh
Che chắn chuồng trại là biện pháp quan trọng đầu tiên khi nhiệt độ xuống thấp. Người chăn nuôi nên kiểm tra các vị trí có thể khiến gió lùa trực tiếp vào khu vực nuôi, đặc biệt là cửa chuồng, vách bên và những khoảng trống hướng ra ngoài. Có thể sử dụng bạt, rèm hoặc vật liệu phù hợp để giảm gió nhưng vẫn cần đảm bảo chuồng có độ thông thoáng cần thiết.
Không nên bịt kín chuồng hoàn toàn chỉ để giữ nhiệt. Chuồng quá kín có thể làm tăng độ ẩm, tích tụ khí và tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển, đặc biệt khi mật độ vật nuôi cao. Vì vậy, cần che chắn theo hướng giảm gió lạnh trực tiếp nhưng vẫn duy trì sự lưu thông không khí phù hợp.
Nền chuồng cũng cần được giữ khô và sạch trong những ngày rét. Nếu nền ướt, vật nuôi phải tiếp xúc với hơi lạnh và độ ẩm trong thời gian dài, từ đó làm tăng nguy cơ suy giảm sức khỏe. Người nuôi có thể sử dụng chất độn chuồng phù hợp và thay mới khi bị ẩm bẩn để tạo môi trường khô ráo hơn.
Sử dụng đèn sưởi đúng cách
Đối với gia cầm và vật nuôi non, đèn sưởi có thể được sử dụng để bổ sung nhiệt khi thời tiết rét đậm. Tuy nhiên, cần lựa chọn thiết bị phù hợp, lắp đặt chắc chắn và đặt ở khoảng cách an toàn với vật nuôi, chất độn chuồng và các vật liệu dễ cháy. Người chăn nuôi cũng nên kiểm tra hệ thống điện thường xuyên để hạn chế nguy cơ chập điện hoặc cháy chuồng.
Không nên sử dụng nhiệt quá cao trong thời gian dài với mục đích làm chuồng thật nóng. Vật nuôi cần có khả năng di chuyển ra khu vực ấm hơn hoặc mát hơn tùy nhu cầu, đặc biệt khi nuôi con non. Quan sát hành vi của vật nuôi có thể giúp người nuôi điều chỉnh vị trí và mức độ sưởi phù hợp hơn.
Khi dùng đèn sưởi vào ban đêm, cần đặc biệt chú ý đến an toàn cháy nổ. Đèn nên được cố định chắc chắn, dây điện không bị hở và không đặt quá gần rơm, trấu, mùn cưa hoặc các vật liệu dễ bắt lửa. Nếu có điều kiện, nên sử dụng thiết bị có bộ phận bảo vệ và kiểm tra thường xuyên trước khi vận hành.
Điều chỉnh thức ăn mùa lạnh cho vật nuôi
Thức ăn mùa lạnh cần được đảm bảo đầy đủ cả về chất lượng và lượng cung cấp phù hợp với từng loại vật nuôi. Khi trời rét, cơ thể có thể cần nhiều năng lượng hơn để duy trì thân nhiệt, vì vậy người chăn nuôi cần chú ý khẩu phần thay vì giữ nguyên chế độ ăn trong điều kiện thời tiết bình thường. Tuy nhiên, việc thay đổi khẩu phần nên dựa trên loài vật, độ tuổi, mục đích nuôi và hướng dẫn kỹ thuật.
Thức ăn cần đảm bảo sạch, không bị mốc, ôi hoặc nhiễm bẩn. Nguồn thức ăn kém chất lượng trong thời điểm vật nuôi đang chịu stress do lạnh có thể làm sức khỏe suy giảm thêm. Người nuôi cũng nên bảo quản thức ăn ở nơi khô ráo, tránh nước mưa và độ ẩm cao.
Nước uống cũng cần được cung cấp đầy đủ trong những ngày rét. Không nên vì thời tiết lạnh mà hạn chế nước uống của vật nuôi, bởi nước vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất. Với những khu vực có nhiệt độ xuống rất thấp, người nuôi cần kiểm tra nguồn nước thường xuyên để đảm bảo vật nuôi có thể tiếp cận và sử dụng bình thường.
Chú ý chăm sóc vật nuôi non và vật nuôi yếu
Con non thường có khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện nên dễ bị ảnh hưởng khi nhiệt độ giảm mạnh. Bê, nghé, lợn con và gia cầm non cần được bố trí ở khu vực khô ráo, tránh gió lùa và có nguồn nhiệt phù hợp khi cần thiết. Những con có biểu hiện yếu hoặc đang mắc bệnh cũng nên được theo dõi riêng và chăm sóc sát hơn.
Người chăn nuôi nên quan sát hành vi của vật nuôi mỗi ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường. Nếu vật nuôi tụm lại quá mức, run rẩy, giảm ăn hoặc ít vận động, đây có thể là dấu hiệu cho thấy môi trường đang quá lạnh hoặc sức khỏe đang bị ảnh hưởng. Khi đó, cần kiểm tra lại nhiệt độ, độ ẩm, nền chuồng và khẩu phần chăm sóc.
Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thay đổi phương pháp điều trị khi chưa xác định nguyên nhân. Nếu vật nuôi có dấu hiệu bệnh rõ rệt, đặc biệt là khó thở, ho kéo dài, bỏ ăn hoặc suy yếu nhanh, người chăn nuôi nên liên hệ cán bộ thú y để được hướng dẫn. Phát hiện và xử lý sớm sẽ giúp hạn chế nguy cơ bệnh lan rộng trong đàn.
Phòng bệnh vật nuôi trong những ngày rét
Phòng bệnh vật nuôi cần được kết hợp với các biện pháp giữ ấm thay vì chỉ tập trung vào nhiệt độ. Chuồng trại sạch, khô, thông thoáng và có mật độ nuôi phù hợp sẽ giúp giảm áp lực lên sức khỏe đàn vật nuôi. Người chăn nuôi cũng cần thực hiện vệ sinh, khử trùng theo hướng dẫn và hạn chế đưa mầm bệnh từ bên ngoài vào khu vực chăn nuôi.
Trong những đợt rét kéo dài, nên hạn chế những hoạt động làm vật nuôi phải thay đổi môi trường đột ngột nếu không cần thiết. Việc vận chuyển hoặc thay đổi chuồng nuôi có thể tạo thêm stress, đặc biệt đối với con non hoặc vật nuôi đang yếu. Nếu bắt buộc phải di chuyển, cần lựa chọn thời điểm và phương án phù hợp để giảm tác động của thời tiết.
Tiêm phòng đầy đủ theo lịch thú y cũng là một phần quan trọng trong công tác phòng bệnh. Tuy nhiên, lịch tiêm và loại vaccine cần căn cứ vào từng vật nuôi, khu vực và hướng dẫn của cơ quan thú y. Không nên tự ý bỏ qua lịch phòng bệnh hoặc sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Theo dõi dự báo thời tiết để chủ động giữ ấm
Theo dõi dự báo là bước quan trọng giúp người chăn nuôi chuẩn bị trước khi rét đậm xuất hiện. Khi biết trước nhiệt độ có khả năng giảm sâu, người nuôi có thể chuẩn bị bạt che, chất độn chuồng, thức ăn và thiết bị sưởi từ sớm. Việc chuẩn bị trước cũng giúp hạn chế tình trạng bị động khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột.
Không nên chỉ quan tâm đến nhiệt độ ban ngày mà bỏ qua nhiệt độ ban đêm và sáng sớm. Đây thường là những thời điểm vật nuôi dễ chịu tác động của lạnh rõ rệt hơn, đặc biệt khi có gió hoặc độ ẩm cao. Các bản tin thời tiết theo giờ và cảnh báo rét có thể giúp người nuôi lựa chọn thời điểm tăng cường che chắn và sưởi ấm.
Người chăn nuôi cũng nên kết hợp dự báo với quan sát thực tế tại khu vực nuôi. Điều kiện chuồng trại, hướng gió, độ ẩm và độ tuổi vật nuôi có thể khiến mức độ ảnh hưởng của cùng một đợt rét khác nhau. Vì vậy, dự báo thời tiết là cơ sở để chuẩn bị nhưng cần kết hợp với tình trạng thực tế của đàn vật nuôi.
Những sai lầm cần tránh khi giữ ấm vật nuôi
Một sai lầm thường gặp là che kín chuồng hoàn toàn để ngăn gió lạnh. Cách làm này có thể khiến không khí trong chuồng tù đọng, độ ẩm tăng và khí độc tích tụ, từ đó làm môi trường nuôi trở nên bất lợi. Che chắn cần đi cùng với thông thoáng hợp lý để vừa giảm gió lạnh vừa duy trì chất lượng không khí.
Một số hộ cũng có thể sử dụng nguồn nhiệt quá mạnh hoặc đặt đèn sưởi quá gần vật nuôi. Điều này không chỉ gây nóng cục bộ mà còn làm tăng nguy cơ bỏng và cháy nếu thiết bị tiếp xúc với vật liệu dễ bắt lửa. Nguồn nhiệt cần được bố trí an toàn và điều chỉnh dựa trên nhu cầu thực tế của vật nuôi.
Ngoài ra, không nên vì trời rét mà giảm vệ sinh chuồng trại hoặc hạn chế cung cấp nước. Chuồng bẩn, ẩm và nước uống không đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ bệnh trong đàn. Chăm sóc mùa rét cần được thực hiện đồng bộ, từ nhiệt độ, thức ăn, nước uống đến vệ sinh và theo dõi sức khỏe.
Chủ động giữ ấm vật nuôi khi rét đậm
Giữ ấm vật nuôi mùa rét cần được thực hiện sớm và kết hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ sử dụng một nguồn nhiệt. Người chăn nuôi nên ưu tiên che chắn chuồng trại để hạn chế gió lùa, giữ nền chuồng khô, cung cấp thức ăn mùa lạnh phù hợp và sử dụng đèn sưởi an toàn khi cần thiết. Đồng thời, việc theo dõi sức khỏe hằng ngày sẽ giúp phát hiện sớm những biểu hiện bất thường.
Khi rét đậm kéo dài, công tác phòng bệnh vật nuôi càng cần được chú trọng. Chuồng trại cần sạch, khô và thông thoáng, trong khi vật nuôi non, vật nuôi yếu hoặc đang bệnh cần được chăm sóc kỹ hơn. Người nuôi cũng nên hạn chế các tác động gây stress và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh theo hướng dẫn thú y.
Chủ động cập nhật dự báo thời tiết trên thoitiet.net.vn sẽ giúp người chăn nuôi biết trước những đợt rét và chuẩn bị phương án bảo vệ đàn vật nuôi. Khi nhiệt độ giảm sâu, hãy kiểm tra chuồng trại, nguồn nhiệt, thức ăn, nước uống và tình trạng sức khỏe của đàn trước khi bước vào thời điểm rét nhất trong ngày. Sự chuẩn bị đúng lúc sẽ góp phần giảm thiệt hại và duy trì sức khỏe, năng suất vật nuôi trong mùa lạnh.
