Những dấu hiệu bất thường của khí hậu toàn cầu đang cho thấy El Nino có khả năng quay trở lại mạnh mẽ trong năm 2026. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh trong thời gian gần đây. Cùng với đó, lượng nước ấm dưới bề mặt đại dương cũng tích tụ mạnh hơn mức trung bình nhiều năm. Đây được xem là tín hiệu đặc trưng trước khi El Nino hình thành.
Các mô hình khí hậu quốc tế hiện đồng loạt đưa ra nhận định El Nino có thể xuất hiện từ giai đoạn tháng 5-7/2026. Hiện tượng này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng cường độ trong nửa cuối năm nay. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đánh giá xác suất El Nino hình thành trong mùa hè Bắc bán cầu lên tới khoảng 70%. Trong khi đó, Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ đưa ra mức khả năng khoảng 61% cho giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7.
Thông thường, El Nino khiến thời tiết tại nhiều khu vực châu Á trở nên khô nóng hơn do lượng mưa suy giảm. Ngược lại, một số khu vực thuộc châu Mỹ lại có xu hướng xuất hiện mưa nhiều hơn bình thường. Các chuyên gia khí tượng cho rằng El Nino không trực tiếp tạo ra từng đợt nắng nóng cụ thể. Tuy nhiên, hiện tượng này làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hình thái thời tiết cực đoan trên diện rộng.
Theo WMO, năm 2024 từng được ghi nhận là năm nóng nhất lịch sử quan trắc khí hậu toàn cầu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự kết hợp giữa El Nino mạnh trong giai đoạn 2023-2024 và tác động của biến đổi khí hậu do con người gây ra. Điều này khiến giới khoa học lo ngại nhiệt độ toàn cầu trong năm 2026 có thể tiếp tục lập thêm nhiều kỷ lục mới. Nếu El Nino phát triển mạnh như dự báo, nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan sẽ gia tăng đáng kể.
Một số mô hình dự báo còn cho thấy El Nino sắp tới có thể đạt cường độ tương đương hoặc vượt các giai đoạn cực mạnh trước đây. Đó là những đợt El Nino từng xuất hiện vào các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016. Dù WMO không sử dụng thuật ngữ “siêu El Nino” trong phân loại chính thức, nhiều nhà khoa học vẫn nhận định đây có thể là một trong những đợt mạnh nhất kể từ giữa thế kỷ XX. Những đánh giá này đang khiến cộng đồng khí tượng đặc biệt quan tâm.
Tại Việt Nam, nắng nóng đã xuất hiện gay gắt ngay từ cuối tháng 5. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết trong hai ngày 26-27/5, đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và khu vực từ Thanh Hóa đến Huế sẽ xảy ra nắng nóng gay gắt đến đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ phổ biến dao động 38-40 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Độ ẩm thấp chỉ khoảng 40-45% khiến cảm giác oi nóng càng trở nên khó chịu hơn.
Không chỉ các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ, nhiều khu vực khác cũng đang trải qua nền nhiệt rất cao. Bắc Bộ, Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Lâm Đồng được dự báo duy trì mức nhiệt phổ biến 36-38 độ C. Một số nơi có thể vượt 40 độ C trong khung giờ từ 9h đến 18h. Thời gian nắng kéo dài liên tục khiến nguy cơ mất nước và ảnh hưởng sức khỏe gia tăng.
Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết đây là đợt nắng nóng thứ hai xuất hiện trong tháng 5/2026. Theo đánh giá, cường độ của đợt nóng lần này gay gắt và kéo dài hơn so với đợt từ ngày 13-16/5 trước đó. Đây cũng được xem là một trong ba đợt nắng nóng mạnh nhất từng ghi nhận trong tháng 5 kể từ năm 2021 đến nay. Từ nay đến tháng 8, nền nhiệt trung bình cả nước được dự báo cao hơn nhiều năm khoảng 0,5-1 độ C, kéo theo số ngày nắng nóng tăng mạnh so với năm 2025.
Dự báo tháng 6 xuất hiện thêm nhiều đợt nắng nóng cực đoan mới nhất
Theo nhận định của cơ quan khí tượng, tháng 6/2026 có thể xuất hiện thêm khoảng 2-3 đợt nắng nóng trên diện rộng. Ông Hoàng Phúc Lâm cho biết nhiệt độ trong các đợt nóng này phổ biến từ 37-39 độ C. Một số nơi, đặc biệt khu vực vùng núi phía Tây từ Thanh Hóa đến TP Huế, có thể ghi nhận mức nhiệt lên tới 41-42 độ C. Đây được xem là giai đoạn thời tiết khắc nghiệt cần đặc biệt lưu ý.
Đại diện Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết dưới tác động của El Nino, nhiệt độ tại hầu hết các khu vực trên cả nước có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Nắng nóng không chỉ xuất hiện nhiều hơn mà còn có khả năng gay gắt hơn so với các năm trước. Nguy cơ lập thêm các kỷ lục nhiệt độ cao tuyệt đối cũng được cảnh báo gia tăng. Bên cạnh đó, bão và áp thấp nhiệt đới có thể xuất hiện với quỹ đạo và cường độ bất thường hơn.
Một trong những tác động đáng chú ý của El Nino là tình trạng thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng. Theo dự báo, lượng mưa tại nhiều khu vực có thể giảm phổ biến từ 25-50% so với trung bình. Điều này làm gia tăng nguy cơ khô hạn, thiếu nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt trong mùa khô năm 2026. Đồng thời, nguy cơ xâm nhập mặn trong những tháng đầu năm 2027 cũng được cảnh báo ở mức cao.
Các chuyên gia khí tượng cho biết trong những ngày nắng nóng gay gắt, nền nhiệt cao kết hợp độ ẩm lớn sẽ làm tăng đối lưu khí quyển. Đây là nguyên nhân khiến nguy cơ xuất hiện dông lốc vào chiều tối gia tăng, thường được gọi là “dông nhiệt”. Dù khả năng xảy ra mưa đá không lớn trong giai đoạn hiện nay, nguy cơ dông mạnh, sét và mưa lớn cục bộ vẫn ở mức cao. Những hiện tượng này có thể gây ngập úng, lũ quét và sạt lở đất tại nhiều địa phương.
Các khu vực cần đặc biệt đề phòng gồm Bắc Bộ, nhất là vùng trung du và miền núi, cùng các tỉnh từ Thanh Hóa đến TP Huế. Tây Nguyên và Nam Bộ cũng được cảnh báo dễ xuất hiện dông mạnh do đang trong thời kỳ chuyển mùa. Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo và cảnh báo thời tiết nguy hiểm. Việc chủ động phòng tránh sẽ giúp hạn chế thiệt hại do các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ra.
