Thời tiết tại Hà Nội và TP.HCM những ngày qua biến đổi nhanh với sáng nhiều mây, trưa nắng gắt và chiều tối xuất hiện mưa dông. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn cho thấy những diễn biến khí hậu đáng chú ý trong đầu mùa hè. Các chuyên gia khuyến nghị người dân theo dõi sát các bản tin dự báo thời tiết.
Theo Tiến sĩ Trương Bá Kiên, các dự báo ENSO mới nhất cho thấy khả năng El Nino quay trở lại đầu mùa hè ở mức trên 90%. Nếu pha nóng tái xuất hiện, Việt Nam có thể đối mặt với các đợt nắng nóng gay gắt hơn, đặc biệt tại Bắc Bộ, Trung Bộ, Hà Nội và TP.HCM.
Mùa hè năm nay tại Hà Nội và TP.HCM được dự báo sẽ có nhiều biến động đáng chú ý. Thay vì kéo dài trong trạng thái nắng nóng liên tục, thời tiết có thể thay đổi nhanh giữa các hình thái khác nhau. Điều này khiến việc dự báo và ứng phó trở nên phức tạp hơn.
Theo Tiến sĩ Trương Bá Kiên, nền nhiệt trong thời gian tới có khả năng dao động mạnh. Nguyên nhân đến từ sự tác động đồng thời của áp thấp nóng phía Tây, gió mùa và các nhiễu động khí quyển. Những yếu tố này liên tục tương tác, làm thời tiết biến đổi theo từng giai đoạn.
Khi nền nhiệt khu vực duy trì ở mức cao, chỉ cần xuất hiện thời kỳ ít mây hoặc lượng mưa suy giảm, cảm giác oi nóng sẽ tăng nhanh. Hiện tượng này đặc biệt rõ tại các đô thị đông dân. Người dân có thể cảm nhận sự nóng bức dù nhiệt độ không tăng quá đột biến.
Các chuyên gia nhận định Hà Nội và TP.HCM sẽ xuất hiện những đợt nóng ngắn nhưng cường độ mạnh. Xen kẽ giữa các đợt nắng là những cơn mưa dông vào chiều tối. Sự thay đổi đột ngột này đang trở thành đặc trưng của thời tiết mùa hè.
Nếu El Nino quay trở lại, Bắc Bộ và Trung Bộ được dự báo là những khu vực chịu tác động rõ nhất. Hà Nội có thể ghi nhận nhiều đợt oi nóng kéo dài trong tháng 6 và tháng 7. Độ ẩm cao kết hợp với môi trường đô thị khiến nhiệt độ cảm nhận thực tế tăng đáng kể.
Khác với Hà Nội, TP.HCM thường chịu ảnh hưởng của kiểu thời tiết nóng ẩm. Nhiệt độ không phải lúc nào cũng ở mức cực đại nhưng cảm giác khó chịu kéo dài. Độ ẩm cao và khả năng lưu thông không khí hạn chế là những nguyên nhân chính.
Bê tông, mặt đường nhựa và các công trình xây dựng hấp thụ nhiệt mạnh vào ban ngày. Lượng nhiệt này tiếp tục tỏa ra vào buổi tối và ban đêm. Vì vậy, nhiều khu vực vẫn duy trì cảm giác oi bức ngay cả khi mặt trời đã lặn.
Các hiện tượng thời tiết bất thường hiện nay không chỉ dừng lại ở nắng nóng. Sau nhiều ngày tích tụ nhiệt, khí quyển dễ rơi vào trạng thái mất ổn định. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Khi xuất hiện rãnh thấp, hội tụ gió hoặc các nhiễu động gió mùa, thời tiết có thể chuyển biến rất nhanh. Mưa dông lớn, lốc xoáy, sét và gió giật mạnh có thể xảy ra trong thời gian ngắn. Một số nơi thậm chí còn xuất hiện mưa đá.
Đó cũng là lý do TP.HCM thường xuất hiện tình trạng sáng nắng gắt nhưng chiều tối mưa như trút nước. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa các thời điểm trong ngày tạo điều kiện cho đối lưu phát triển mạnh. Những cơn mưa lớn xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn.
Tại Hà Nội, các đợt oi nóng kéo dài nhiều ngày cũng có thể kết thúc bằng những trận mưa dông dữ dội. Không ít trường hợp ghi nhận ngập úng cục bộ và cây xanh gãy đổ sau dông. Đây là dạng thời tiết tiềm ẩn nhiều rủi ro cho đô thị.
Theo Tiến sĩ Trương Bá Kiên, rủi ro thời tiết hiện nay cần được nhìn nhận theo hướng “đa cực đoan”. Nắng nóng gay gắt, khô hạn cục bộ và mưa dông cực đoan có thể xuất hiện xen kẽ. Sự kết hợp này gây nhiều thách thức cho đời sống và sản xuất.
Chuyên gia nhấn mạnh El Nino không phải nguyên nhân duy nhất tạo nên các đợt nóng khắc nghiệt. Biến đổi khí hậu toàn cầu cùng quá trình đô thị hóa nhanh mới là yếu tố quan trọng. Các tác động này đang làm gia tăng cường độ và tần suất của thời tiết cực đoan.
Tại Hà Nội và TP.HCM, mật độ xây dựng cao cùng diện tích cây xanh suy giảm làm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị ngày càng rõ rệt. Nhiệt lượng tích tụ trong bê tông và nhựa đường khiến thành phố nóng lâu hơn. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người cảm nhận thời tiết ngày càng khắc nghiệt.
Giới chuyên gia cảnh báo những tác động này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hạ tầng đô thị. Nhu cầu điện cho làm mát tăng cao, trong khi nguy cơ ngập úng sau các trận mưa lớn cũng gia tăng. Để thích ứng lâu dài, các đô thị cần mở rộng mảng xanh, cải thiện hệ thống thoát nước và giảm tình trạng bê tông hóa.
